Marcin Błaszkowski


W Lesznie jest godzina 15:11:32
Mamy teraz zima.

Dziś jest Środa 19 grudnia 2018, Imieniny Beniaminy, Dariusza, Gabrieli


Serwis używa cookies aby zapamiętać otwartą sesję i ewentualne dane o logowaniu. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to. Serwis nie zapisuje ciasteczek do profilowania reklam lub śledzenia użytkownika.



Johann Heermann - Myśli budujące


1 marca 2014 r. o 16:00 odbyła się w Lesznie impreza o nazwie „Urodziny ratusza”. Jest to impreza cykliczna odbywająca się od kilku lat z okazji rocznicy pierwszej wzmianki literackiej na temat leszczyńskiego ratusza.

W 2014 r., po 10 latach pracy ukazał się w polskim przekładzie, ze wstępem, utwór Johanna Heermanna „Myśli budujące”. Jest to kazanie, które duchowny napisał na wzór kazań dla kościoła domowego. Jest to zatem kazanie mające kilkadziesiąt stron i służyło do czytania w domu, nie w kościele. Kończy się ono trzema wierszami dobrych poetów, w którym także znajdują się nawiązania do Leszna. We wstępie do kazania znajdzie czytelnik analizę historyczną, literacką i teologiczną. Kwestią teologiczną zajął się ks. Waldemar Gabryś, proboszcz leszczyńskiej parafii ewangelickiej, pozostałymi natomiast – zająłem się osobiście.

Książka jest opracowaniem naukowym, więc jako taki powinna wprowadzać nowe elementy do stanu wiedzy, na temat Heermanna, zarówno w Polsce, jak i w szerszym kręgu – europejskim.

Dyskusja na temat Heermanna toczy się głównie z powodu jego pieśni kościelnych, których napisał kilkaset, a które w części na stałe weszły do repertuaru pieśni kościelnych w kościele ewangelickim na całym świecie. Wiele z nich do swoich kompozycji wykorzystywali tacy kompozytorzy jak Jan Sebastian Bach, czy Johannes Brahms. Pierwszym autorem, który dostrzegł w Johannie Heermannie duszpasterza piszącego kazania był Bernhard Liess. Wydał on w 2003 r. pracę poświęconą przeglądowi jego twórczości predykalnej. Tekst „Myśli budujących” jest zatem prawdopodobnie drugą pozycją naukową poświęconą kazaniom Heermanna i pierwszą analizą jednego, wybranego kazania. Jest to zatem ważny przyczynek, by postrzegać tę postać w kontekście innym niż dotychczas znany – czyli jako pieśniarza.

Prezentowany przekład to prawdopodobnie także pierwszy nowoczesny przekład kazania napisanego dla śląskiego kościoła domowego. W czasach reformacji i kontrreformacji, autorzy niemieccy byli czasem tłumaczeni na język polski. Obecnie, gdy tego typu kazania mają znaczenie bardziej kulturowe niż wyznaniowe, przekłady z wykorzystaniem ich kulturotwórczego potencjału nie są praktykowane. Stąd przekład i opracowanie, nie tylko wprowadza mało znany w kręgu polskiej kultury rodzaj utworu umożliwiając interkulturowe zrozumienie, ale także wykorzystuje jego potencjał kulturotwórczy w obszarze innej kultury niż w którym powstał.

Metodologia przekładu jest kolejną ważką kwestią. Doszedłem do wniosku, że ewangelicy i katolicy to nie tylko dwa różne wyznania ale dwie grupy, które używają odmiennych symboli kultury, a co za tym idzie – odmiennego języka. Przekład „Myśl budujących” miał za zadanie ukazanie, że protestanci korzystający z innego przekładu Biblii niż katolicy, inaczej mogą formułować myśli. Przekład w ten sposób wzmacnia wymiar kulturowy przekładu protestanckiego i uzmysławia, że zjawiska kultury na niej budowane są zjawiskami kompletnymi, integralnymi i autonomicznymi w obszarze kultury języka polskiego.

Reprodukcja reprintu pozwala na pośrednie obcowanie z oryginałem „aktu narodzin” ratusza dla kultury. To także pośredni, bo graficzny, kontakt z autorem oraz z mieszkańcami Leszna, którzy przed 400 laty otrzymali ten druk do swych rąk. Przedruk tekstu oryginalnego to również zabezpieczenie przed zniszczeniem dzieła oryginalnego, którego egzemplarze są już bardzo nieliczne. Znane są „Myśli budujące” z 1642 r. w zbiorach Biblioteki Kórnickiej oraz Biblioteki Uniwersytetu Wrocławskiego. Czy są jakieś inne egzemplarze w Polsce? – trudno mi jednoznacznie stwierdzić.

Książka zawiera także ciekawą ikonografię. Najważniejszy jest chyba portret duchownego Johanna Heermanna, który znalazł się w zbiorze kazań o tytule „Schola mortis”. Portret jest dlatego ciekawy, że dotychczas w żadnej publikacji poświęconej duchownemu nie został on opublikowany. Stąd wprowadzam z tą książką do obiegu kultury nowy wizerunek. Czytelnik znajdzie panoramę Chobieni, na której skraju dostrzeże kościół, w którym głosił kazania Heermann. Kościół został zburzony zanim wynaleziono fotografię, stąd jego kształt nie jest znany dokładnie. Na dotychczas publikowanych rycinach ten kościół jest niewidoczny, zatem ten widok jest także dużą ciekawostką a może wręcz unikatem w kontekście dotychczasowych prac. Na potrzeby publikacji Renate Sternel użyczyła dwóch zdjęć ze swoich prywatnych zbiorów: zdjęcie wnętrze kościoła Krzyża z czasów wojny, na którym widać tablicę poświęconą pamięci Heermanna, wiszącą jeszcze na starym miejscu oraz zdjęcie fasady probostwa ewangelickiego, na którym znajdował się cytat z kazania tego duchownego.

W jednym z podrozdziałów wstępu znaleźć będzie można opis tradycji kulturalnych, jakie powstały wokół „Myśli budujących” w Lesznie oraz o powodach przyjazdu Heermanna do naszego miasta. Oba tematy dla leszczyńskiego regionalizmu są nowe lub słabo zbadane.

Przekład „Myśli budujących” to także wzmocnienie obecności ratusza leszczyńskiego w kulturze polskiej, wyjaśnienie kontekstu jego kulturowego aktu narodzin.

„Myśli budujące” to największe dzieło teologiczne przełożone na język polski – oczywiście dzieło, które powstało w Lesznie. Zawiera liczne ślady literackie miasta. Dlatego też jest tekstem źródłowym dla wielu innych badań prowadzonych z zakresu historii Leszna, takich jak wojna, dżuma, migracja. W tekście znajduje się wiele nazwisk ówczesnych mieszkańców Leszna wraz z ich funkcjami społecznymi.

Na samo koniec jeszcze jeden wyjątkowy aspekt. Autor dzieła, autorzy przekładu i wstępu, jak i projektantka okładki – wszyscy byli/są ewangelikami. Stąd mamy do czynienia z przejawem kultury mniejszościowej w Polsce oraz przykładem, że mniejszość może swoją kulturą przyczynić się do wzbogacania kultury większości.

Program uroczystości:

16.00 Uroczyste nadanie tytułu Lidera rewitalizacji 2013 (Wieniawa, Rynek 29)
16.30 Konferencja pn. Johann Heermann i leszczyński Ratusz
- Historiografia Leszna ostatnich lat i miejsce „Myśli budujących” Johanna Heermanna w jej kontekście – prof. dr hab. Stanisław Sierpowski
- Transgraniczność Johanna Heermanna – prof. UŚ dr hab. Zbigniew Kadłubek
- Jakie pytania stawia teraźniejszość „Myślom budującym” Johanna Heermanna – dr Marcin Błaszkowski
- Tablica pamiątkowa Johanna Heermanna w Lesznie: historia i wymiar kulturowy – dr Marcin Błaszkowski
- Niezrealizowane plany wyburzenia ratusza w Lesznie – dr hab. Miron Urbaniak
18.00 Poczęstunek urodzinowym tortem ufundowanym przez Cukiernię "U Kowolki"
18.30 Zwiedzanie Ratusza z przewodnikiem


Zdjęcia.:
Projekty okładki do wydawnictwa autorstwa Aleksandry Szalbot



Zdjęcie: Johann Heermann - Myśli budujące Zdjęcie: Johann Heermann - Myśli budujące Zdjęcie: Johann Heermann - Myśli budujące Zdjęcie: Johann Heermann - Myśli budujące Zdjęcie: Johann Heermann - Myśli budujące Zdjęcie: Johann Heermann - Myśli budujące Zdjęcie: Johann Heermann - Myśli budujące



ostatnie zmiany wykonane 2014-01-30 01:04:46
,






opis stopki