Marcin Błaszkowski


W Lesznie jest godzina 02:09:41
Mamy teraz zima.

Dziś jest Środa 26 lutego 2020, Imieniny Bogumiła, Eweliny, Mirosława


Serwis używa cookies aby zapamiętać otwartą sesję i ewentualne dane o logowaniu. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to. Serwis nie zapisuje ciasteczek do profilowania reklam lub śledzenia użytkownika.



Bernhard von Hindenburg

Szarpie glina ziemię


Szarpie glina ziemię:

„Obudź się!
Potrzebujemy prochu, który po ziemi będzie wędrował,
Który wszystkie cuda świata będzie podziwiał,
Który bólu i radości będzie doznawał.”

Nadszedł powiew wiatru
I uniósł pył
I nazwał go „człowiekiem”,
I uniósł go na bardzo krótko,
Potem zamilkł wiatr,
Pył rozsiał się,
A smutek, i radość, i ziemskie cierpienia
Zatonęły w nicości.

Tekst niemiecki:

Es pochet an der Erde Scholle:
„Erwache!
Wir brauchen Staub, der auf der Erde wandelt,
Der alle Wunder dieser Welt bestaunt,
Der Schmerzen und Lust empfinden kann.”
Ein Windhauch kam
Und hob den Staub
Und nannt' ihn „Mensch”,
Und trug ihn fort, nur eine kurze Spanne Zeit,
Dann schwieg der Wind,
Der Staub zerfiel,
Und Not und Freud' und Erdenleid
Versank in Nichts.

Interpretacja:

Wiersz pochodzi z tomiku Spatenschtiche.Gedankensplitter, Gedichte, Märchen (Pchnięcia łopatą. Aforyzmy, poezja, bajki) urodzonego w Głogowie Bernharda von Hindenburg, młodszego brata prezydenta Niemiec. Tom wydany w 1923 r. jest z jednej strony samoprezentacją autora, z drugiej - podsumowaniem dotychczasowej twórczości. Zawiera utwory, które po części pojawiały się w poprzednich wydawnictwach von Hindenburga, wydawanych także pod pseudonimem. Stąd można także ten tom interpretować jako literacką autodemaskację.

Wyżej prezentowany wiersz otwiera drugą część tomiku – poetycką. Taka pozycja utworu wynika z tematyki wiersza, w którym autor wraca do początku świata i porusza tematy uniwersalne. Punktem wyjścia, od którego wychodzi podmiot liryczny, jest glina.

Glina jest symbolem początku człowieczeństwa zarówno w świecie opartym o Biblię, jaki i w świecie Majów opartym o księgę Popol Vuh. Stąd można uznać ją za ponadkonfesyjny archeotyp początku człowieka. U Hindenburga jednakże glina nie jest bezwolnym tworzywem, u swego zarania jest aktywnym twórcą, czy współ-twórcą: „szarpie” ona ziemię. Owe szarpanie, które symbolizuje z kolei nieplanowany, gwałtowny, zniecierpliwiony ruch, unosi pył, który będzie tworem pełnym uczuć, także uczuć przeciwstawnych (ból/radość). Definicja aktu stworzenia pojawia się dopiero po doświadczeniu uczuć: jest nim człowiek. Formalnie uznając definicję za słowo, można uznać, że w kreacji Hindenburga przebija echo wstępu do Ewangelii św. Jana, gdy Bóg stwarzał świat słowem („Na początku było Słowo”). W tym kontekście interesujące jest także przywołanie obrazu wiatru, który bierze udział w procesie twórczym ludzkiej istoty. Wiatr jest powszechnie stosowanym, biblijnym symbolem Ducha św.

Wiersz nie jest literacką interpretacją biblijnej historii stworzenia. Podmiot liryczny porzuca wizję chrześcijańskiego postrzegania świata. Nie podąża w kierunku pochwały, a w wymiarze religijnym w kierunku kultu, czy wiary, ale uwypukla marność pyłu ludzkiego, w konsekwencji poddając wątpliwości cel aktu stworzenia. Duch jest siłą integrującą ludzki pył, co jest zakorzenione w chrześcijańskim pojmowaniu świata, jednakże ostatnie wersy utworu negują chrześcijańskie jestestwo. Podmiot liryczny porzuca nadzieję w sens i wartość ludzkich odczuć (łac. impressio). Interesującym aspektem jest także to, iż podmiot liryczny uznaje odczucia, nawet te sprzeczne, za główną treść istoty ludzkiej. Czyny, praca, cel działania nie mają miejsca w hindenburgowym stworzeniu. Zatem człowiek to impresja.

Utwór Hindenburga wpisuje się w prąd dekadencki, koresponduje szczególnie wyraźnie z jego impresjonistycznym obliczem. W utworze odnajdujemy literacką konfrontację motywów biblijnych z motywem dekadenckiej marności w sferze odczuć. W tej literackiej konfrontacji przegrywa Biblia, a więc fundament społeczeństwa, także pojmowany jedynie jako system wartości akonfesyjnych, czy źródło zasad rozwiązywania kwestii społecznych.

Za najważniejszych przedstawicieli niemieckiego dekadentyzmu impresjonistycznego uważa się Thomasa Manna oraz Heinricha Manna, którzy pochodzili z Lubeki. Ma to znaczenie w rozważaniach nad kontekstem twórczości Bernharda von Hindenburga, gdyż jego żona pochodziła z tego miasta, a jej rodzina stała się prototypem powieści Buddenbrookowie, za którą Thomas Mann w 1929 r. otrzymał literacką nagrodę Nobla.
 





ostatnie zmiany wykonane 2012-02-26 14:21:29
,






opis stopki